Күндү Саха Сирин олохтоохторо! Күндү доҕоттор!
Саха Өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннаһын күнүнэн ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин!
Бу бырааһынньык – Саха Сирин устуоруйатыгар, элбэх омуктаах норуотугар дириҥ ытыктабыл бэлиэтэ. Төрөөбүт өрөспүүбүлүкэбит чэлгийэ сайдарын, бөҕөргүүрүн туһугар сүүһүнэн сыллар усталаах туораларыгар үлэлээн-хамсаан, кэлэр көлүөнэлэр бигэ олохторун түстээбиппит. 1990 сыл балаҕан ыйын 27 күнүгэр өрөспүүбүлүкэ XII ыҥырыылаах Үрдүкү Сэбиэтэ Судаарыстыбаннай суверенитет туһунан декларацияны ылыммыта. Төрөөбүт өрөспүүбүлүкэбит, Россия дьылҕатын туһугар биһиги бары үрдүк эппиэтинэспитин бу күн кэрэһилиир. Судаарыстыбаннаспытын төрүттээбит улуу дьоммутун махталынан ахтабыт, норуоппут иннигэр сүҥкэн үтүөлэрин үрдүктүк сыаналыыбыт.
Бүгүҥҥү бырааһынньыгы дойду бэрэсидьиэнэ Владимир Владимирович Путин биллэрбит Россия норуоттарын сомоҕолоһууларын уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Култуура сылыгар бэлиэтиибит. Бу икки туһаайыы биир баайыылаахтар итиэннэ биһиги күүспүт хатыламмат эгэлгэ култуурабытыгар, баай тылбытыгар, ураты үгэстэрбитигэр, бэйэ-бэйэҕэ ытыктабыллаах сыһыаммытыгар, инникигэ дьулуурбутугар, улуу дойдубут уйгутун бөҕөргөтүүгэ буоларын санатар.
Аныгы кэм тургутууларын аахсыбакка, Саха Сирэ бигэтик сайдар, Уһук Илиҥҥэ уонна дойдуга инники күөҥҥэ сылдьар. Өрөспүүбүлүкэ экэниэмикэтэ бигэ туруктааҕын, инвестиция тардылларын, нэһилиэнньэ олоҕун уйгута сайдан иһэрин көрдөрөр. Дьон олоҕун уһунунан Уһук Илиҥҥэ бастакы миэстэлээхпит, элбэх оҕолоох ыал ахсаана 37 тыһыынчаны куоһарда. Үрүҥ көмүһү хостооһуҥҥа Саха Сирэ дойдуга бастакы миэстэлээх, көмүһү уонна чоҕу хостооһуҥҥа – иккис. Хотугу дойдубут экэниэмикэтин уонна үлэһит илии кыаҕын бөҕөргөтөн инники кэскилбитин түстүүбүт. Инфраструктураны салгыы сайыннарабыт: Өлүөнэ өрүһү туоруур муостаны, энергетикэ эбийиэктэрин, суоллары тутабыт, бөдөҥ куораттарбыт маастар-былааннарын олоххо киллэрэбит. Олорор дьиэлэри, аныгы оскуолалары, оҕо уһуйааннарын, култуура дьиэлэрин, бибилэтиэкэлэри, түмэллэри, успуорт саалаларын тутуу көхтөөхтүк ыытыллар. Эпос уонна ускуустуба Арктикатааҕы киинин, Муусука үрдүкү оскуолатын саҥа дьиэтин тутуулара түмүктэнэн эрэллэр. Түргэн интэриниэт ыраах сытар нэһилиэктэргэ тиийдэ.
Балаҕан ыйыгар буолан ааспыт XI Илиҥҥи экэнэмиичэскэй форумҥа Саха Сирэ Уһук Илин биир тутаах эрэгийиэнэ буоларын өссө биирдэ бигэргэттэ. Форум кэмигэр уопсай кээмэйэ 180 млрд солкуобайтан ордук суумалаах инвестиция сөбүлэҥэ баттаммыта. Бу сөбүлэҥнэр өрөспүүбүлүкэбит сайдыытыгар, саҥа үлэ миэстэтин таһаарарга төһүү буолуохтара.
Саха Сирин сүрүн сыаннаһа – дьоно-сэргэтэ. Үгэс быһыытынан Судаарыстыбаннас күнүгэр өрөспүүбүлүкэбит киэн туттар дьонун чиэстиибит. Анал байыаннай дьайыы толоонугар кыргыһар Аҕа дойдуну көмүскээччилэр, учууталлар, быраастар, тутааччылар, энергетиктэр, култуура диэйэтэллэрэ судаарыстыбаннай наҕараадаларынан бэлиэтэннилэр. Эһиги үлэҕит, тулуургут уонна оҥорор дьыалаҕытыгар бэриниигит – биһиги уопсай кыайыыбытыгар дьоһун тирэх буолар. Ийэ дойдубутун көмүскүүр буойуннарбытынан киэн туттабыт. Кинилэри уонна кинилэр дьиэ кэргэннэрин өйүүргэ биһиги тугу кыайарбытын барытын оҥоробут уонна оҥоруохпут даҕаны – бу биһиги ытык иэспит.
Иннибитигэр улахан соруктар тураллар. Биһиги сыалбыт – Саха Сирэ олорорго, үлэлииргэ уонна оҕолорбутун иитэргэ табыгастаах уонна тупсаҕай буоларын ситиһиэхтээхпит. Бары бииргэ туруоруммут сыалбытын ситиһиэхпит диэн эрэнэбин.
Күндү Саха Сирин олохтоохторо! Сомоҕолоһуубут, ааспыт көлүөнэлэргэ ытыктабылбыт уонна инникигэ эрэлбит – биһиги күүспүт. Хас биирдии дьиэҕэ эйэ, уйгулаах, нус-хас олох чэлгийдин. Тус бэйэҕитигэр уонна чугас дьоҥҥутугар дьолу, доруобуйаны уонна ситиһиилэри баҕарабын! Бырааһынньыгынан!
Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев